Terug naar toen

Opvallend veel mensen gebruiken weer bewust apparatuur van vroeger

Tijdmachines

Is het een overdreven hang naar nostalgie, omdat vroeger alles beter was? Zijn het puristen die teruggrijpen op apparatuur die is afgedankt. Geen cd's maar vinyl, of zelfs cassettebandjes. Geen digitale, maar analoge fotografie en waarom een tekstverwerker als je je tekst ook op een typemachine kunt maken? Het is vandaag de dag weer een en al retro dat de klok slaat.

| Emile Bode en Jan Colijn

Hans Spit vormt misschien wel de overtreffende trap als het gaat om iemand die urenlang kan genieten van zijn analoge apparatuur. Zijn woning in het Twentse Haaksbergen puilt uit met elpees, cassettebandjes, analoge fototoestellen en ja, zelfs videobanden en "wie kent ze nog" Super 8-filmpjes.

Al wil de gepensioneerde makelaar op voorhand even een misverstand uit de weg ruimen: hij is wel degelijk met zijn tijd meegegaan. Ook hij stapte destijds in het digitale tijdperk. "Sterker, ik heb zo'n speciale platenspeler waarmee ik mijn elpeecollectie - vooral country - op cd kan zetten. Wel zo handig in de auto. Maar ik kan er ook van genieten om gewoon ouderwets een elpee uit de hoes te halen en op te zetten."

Hij heeft sinds een tijdje ook weer videobanden. "Ik zit regelmatig op de hometrainer. Speciaal daarvoor heb ik een tv met ingebouwde videospeler gekocht. Alleen ben ik nu bijna door mijn voorraad films heen." En hij verzamelt oude, analoge fototoestellen. "Ik heb nog van die Polaroids. Je weet wel: een druk op de knop en de foto komt eruit rollen."

Een van de pronkjuweeltjes in zijn analoge collectie zijn z'n Super 8-films. "Met onvervangbare familiebeelden. Al moet ik eerlijk zeggen dat ik ze niet zo heel vaak meer bekijk. Je hebt een heisa-van-heb-ik-jou-daar. Je moet die projector opzetten, je kamer verduisteren. Maar als het aankomt op kwaliteit..., laat hij mijmerend een stilte vallen. "Nou, je moet vandaag de dag een heel kostbaar apparaatje hebben als je de kwaliteit van Super 8 wilt evenaren."

Kees van Dorth uit Wierden is eigenaar van de enige overgebleven cassettebandjesfabriek van ons land. "Ik doe dit werk al bijna 30 jaar. Omdat we hier ook cd's persen, hebben we een goedlopende onderneming. Maar cassettebandjes ben ik er altijd bij blijven doen. Ook omdat ik het gewoon leuk vind. Je hebt nog echt een product in handen. Zo'n cassette bestaat uit 20 tot 25 onderdelen. Dat is wel even wat anders dan zo'n zilveren schijfje."

Geluidskwaliteit

De geluidskwaliteit doet volgens hem niet onder voor die van de cd. Veel audiofielen vinden die analoge cassettes warmer klinken dan cd's. "Vooral als je superchroom neemt. Die cassettes maken we hier zelf."

Volgens Van Dorth was de cassettemarkt jarenlang op sterven na dood. "We kregen hier nog wel eens mensen die zeiden: "Goh, wat leuk dat we via u nog cassettes kunnen kopen." Maar dat waren heel kleine aantallen. Zo'n twee jaar geleden trok de vraag ineens weer aan. Omdat de mensen cassettes retro en vintage vinden. En het loopt lekker. Het gaat niet om honderdduizenden exemplaren ofzo, maar je hebt het toch over tienduizenden. En ook bandjes hebben de cassette herontdekt. Vooral in het metal- en undergroundcircuit. Dat is muziek die nu eenmaal niet op cd thuis hoort."

Borstels

Ze zijn er dus nog, de ondernemers die iets uit grootmoeders en grootvaders tijd verkopen of maken. Mirjam Nijbroek zet in het Bergkwartier in Deventer de nering van haar overgrootvader Hendrik Jan voort. Die begon in 1860 een bedrijfje in kuipen, zeven en borstels. Sinds 1898 is het pand in de Menstraat gevestigd. Of wel De Kuiperij anno 1860 A. Nijbroek. Mirjam verkoopt voornamelijk borstels. In allerlei vormen en maten. Daar kun je niet van leven. Haar winkel is alleen op zaterdag open en tijdens evenementen. En om in Michelintermen te blijven: een omweg waard.

Zeventig kilometer noordelijker in het Drentse Schoonoord bij Coevorden is Adriana’s Warenhuisje waar huishoudelijke voorwerpen worden verkocht die allang niet meer gemaakt worden maar waar eigenaren Jan en Adriana Schmohl nog voorraden hebben liggen. Jan heeft half Europa afgezocht naar deze voorwerpen en doet daar heel veel klanten een groot plezier mee.

Je hebt nog hier en daar standwerkers die soms zeven dagen in de week op markten staan en hun spullen verkopen, vaak huishoudelijke artikelen met de sfeer van vroeger. Zoals Amsterdammer Joop Smit die een paar keer per week op (jaar)markten en braderieën staat met zijn Meubelwonder, ledercrème en Vloerwonder. Hij heeft een heuse website (

www.smisson.nl

). Joop beweert dat zijn Vloerwonder waterkringen, krassen en kale plekken in vloeren grotendeels kan laten verdwijnen. Tien druppels en een nacht laten intrekken, niet uitwrijven en een keer herhalen. We durven hem niet tegen te spreken. Ook al omdat hij ‘hartstikke goed kan ouwehoeren’.

Ryk van Dijk uit Gytsjerk in Friesland is een van de laatste en misschien wel de laatste reparateur van typemachines. Hij heeft ook nog een eigen schrijfmachinemuseum Sjoch (het Friese woord voor kijken) met circa 470 exemplaren waarvan 250 tentoongesteld. ,,Ik weet niet hoeveel mensen nog op een oude schrijfmachine werken. Het zal zeker uitstervend zijn, maar ik neem elke week nog wel een machine onderhanden en soms verkoop ik er een.”

Ryk was jarenlang schrijfmachinemonteur bij de Algemeene Friesche (het huidige Aegon). Alle 700 medewerkers hadden toen een schrijfmachine. Het werk doet hij nu als hobby. ,,De mensen komen langs en ik repareer. Ik vraag alleen geld als ik andere onderdelen moet plaatsen of een nieuw typelint. Ik vind het namelijk geweldig dat ik mensen gelukkig kan maken.”

Laatst kwam schrijver Sidney Volmer langs. Overigens nog een vrije jonge vent. ,,Hij moest een auto lenen om van Amsterdam naar Gytsjerk te komen. Hij had een heel oud kreng bij zich. Ik zei: 'Ga zitten, neem een Beerenburg en ik maak hem. Die man was helemaal in de wolken en heeft me nog een getypt bedankbriefje gestuurd.'

Typemachine

Nog mooier vond Ryk het bezoek van een ouder echtpaar uit Kaatsheuvel. ,,Zij kwamen met hun typemachine naar mij en namen een hotelletje, want het is een verre reis. Ik heb ze nog aan een goedkope Bread & Breakfast geholpen. Ze hadden een paar geweldige dagen en ik repareerde de machine.

Meestal betreft het kleine mankementen door gebrek aan onderhoud. Ryk vertelt: ,,Voor mij zijn het flutreparaties. Veertje hier, klepje daar, even een stangetje solderen, letters schoonmaken. Nee, elektrische typemachines repareer ik niet meer. Die kennis ben ik kwijt.

Ze zijn er nog: de analoge vakman, de winkelier uit oma's tijd, de ambachtsman en -vrouw. Maar hoe lang nog?